Skip to content
SnowyPaw
Hit Club @hitclubac6 min read

Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho Hitclub

Updated

Tuần trước có bạn nhắn cho mình, than rằng đặt mật khẩu cho tài khoản Hitclub mà cứ phải thêm chữ hoa, số, ký tự đặc biệt, xong đến hôm sau chính mình cũng quên. Câu chuyện này quen lắm, nên hôm nay mình ngồi trả lời một loạt câu hỏi xoay quanh chuyện mật khẩu, theo kiểu hỏi đáp như mọi khi. Điểm chính mình muốn gửi gắm: một mật khẩu tốt không nhất thiết phải là một chuỗi ký tự rối rắm, mà có thể là một cụm từ vừa dễ nhớ vừa rất khó đoán.

Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho Hitclub

Ảnh: Lee Peterson / Unsplash

Passphrase khác password ở chỗ nào?

Hỏi: Mình nghe nói đến "passphrase", nó khác mật khẩu thường thế nào?

Đáp: Mật khẩu thường (password) là một chuỗi ngắn, hay được "chế" bằng cách thay chữ này bằng số kia, kiểu thêm dấu chấm than ở cuối. Passphrase là một cụm gồm nhiều từ ghép lại, ví dụ bốn đến sáu từ đứng cạnh nhau. Về bản chất cả hai đều là "thứ bạn biết", nhưng passphrase dài hơn nhiều, nên người ta khó đoán hơn, còn bạn thì nhớ bằng hình ảnh và câu chuyện thay vì nhớ bằng một chuỗi ký tự vô nghĩa.

Hãy tưởng tượng mật khẩu thường như một chiếc chìa khóa nhỏ có răng cưa phức tạp: khó nhớ hình dạng, dễ làm rơi. Còn passphrase giống một đoạn đường bạn đi hằng ngày: dài hơn, nhưng đi quen thì chẳng cần nghĩ. Với tài khoản Hitclub, nơi có thông tin cá nhân và số dư, một "đoạn đường dài" như vậy đáng giá hơn nhiều so với chiếc chìa khóa nhỏ.

Vì sao độ dài thắng độ phức tạp?

Hỏi: Nhưng mật khẩu có ký tự đặc biệt chẳng phải khó đoán hơn sao?

Đáp: Nghe hợp lý, nhưng thực tế không hẳn. Kẻ dò mật khẩu bằng máy không ngồi đoán từng chữ như người; chúng thử hàng loạt tổ hợp theo thói quen phổ biến. Thói quen của đa số người dùng khi bị yêu cầu "phức tạp" là viết hoa chữ đầu, thay "a" bằng "@", thêm số ở cuối. Máy biết hết những mẹo ấy, nên độ phức tạp kiểu này gần như là hình thức.

Độ dài thì khác. Mỗi ký tự thêm vào làm số tổ hợp cần thử tăng lên theo cấp số nhân. Một cụm gồm năm từ ngẫu nhiên thường có số khả năng lớn hơn rất nhiều so với một chuỗi tám ký tự đầy ký hiệu. Tóm lại, nếu phải chọn, hãy chọn dài và ngẫu nhiên thay vì ngắn và rối. Đây cũng là hướng dẫn ngày càng được nhiều tổ chức an toàn thông tin khuyến nghị.

Ghép từ ngẫu nhiên thế nào cho đúng?

Hỏi: Vậy mình nên ghép từ ra sao? Cứ chọn năm từ mình thích được không?

Đáp: Chữ "ngẫu nhiên" là then chốt. Nếu bạn tự chọn năm từ mình thích, rất có thể chúng liên quan đến nhau hoặc đến bạn, và người khác đoán được. Cách an toàn là để sự ngẫu nhiên quyết định. Mình hay gợi ý hai cách đơn giản:

  • Dùng bộ tạo cụm từ có sẵn trong trình quản lý mật khẩu, nó sẽ bốc từ một danh sách lớn một cách ngẫu nhiên.
  • Hoặc tự làm bằng tay: mở một cuốn sách bất kỳ, giở trang ngẫu nhiên, lấy từ đầu tiên; lặp lại năm lần ở năm trang khác nhau. Nhớ chọn từ cụ thể như danh từ, động từ thường ngày.

Sau khi có năm từ, bạn có thể dựng một hình ảnh vô lý nối chúng lại, chẳng hạn một con trâu đang đội mũ đi mua cái thang. Càng kỳ quặc càng dễ nhớ, và càng khó ai đoán trúng. Bạn có thể thêm một dấu gạch nối giữa các từ cho dễ gõ, nhưng đừng dựa vào mẹo đó để tự cho mình là đủ an toàn.

Những cụm từ nào nên tránh?

Hỏi: Có cụm nào mình tuyệt đối không nên dùng không?

Đáp: Có, và đây là chỗ nhiều bạn mắc lỗi nhất. Hãy tránh:

  1. Câu nói phổ biến, lời bài hát, thành ngữ, câu thơ nổi tiếng. Máy thử các câu này đầu tiên vì chúng nằm trong từ điển dò mật khẩu.
  2. Thông tin cá nhân như tên, ngày sinh, biệt danh, tên thú cưng, số điện thoại, hay chính tên thương hiệu Hitclub kèm vài con số.
  3. Chuỗi bàn phím liền kề hoặc số liền kề.
  4. Cụm bạn đã dùng cho dịch vụ khác. Một cụm dù hay đến mấy mà dùng lại ở nhiều nơi thì chỉ cần một nơi bị lộ là mọi nơi còn lại gặp nguy.

Nguyên tắc chung: cụm từ của bạn không nên là thứ người quen có thể đoán ra khi biết một chút về bạn, cũng không nên là thứ ai cũng từng nói.

Nhớ nổi nhiều cụm như vậy không?

Hỏi: Nếu mỗi tài khoản một cụm khác nhau thì mình nhớ sao nổi?

Đáp: Bạn không cần nhớ hết, và đó chính là lý do trình quản lý mật khẩu ra đời. Cách làm hợp lý là: bạn nhớ một passphrase thật dài và thật chắc làm "chìa khóa chủ" mở trình quản lý; còn mật khẩu của từng nơi, trong đó có tài khoản Hitclub, do trình quản lý tạo ngẫu nhiên và tự lưu. Khi cần, nó tự điền giúp bạn.

Lợi ích kép: bạn không phải gõ lại thủ công nên ít bị lộ qua việc nhìn trộm, và trình quản lý thường chỉ điền khi đúng trang, nên còn giúp bạn phát hiện trang giả mạo. Với chiếc chìa khóa chủ, hãy đặt một cụm sáu từ ngẫu nhiên, tập gõ vài ngày liền cho thuộc, và đừng ghi nó lên giấy dán ở bàn làm việc. Nếu muốn có bản dự phòng, hãy cất tờ giấy ở nơi cất giấy tờ quan trọng, không phải trên màn hình.

Làm gì để cụm từ phát huy hết tác dụng?

Hỏi: Có cụm từ mạnh rồi thì mình đã yên tâm chưa?

Đáp: Gần rồi, nhưng chưa đủ. Mật khẩu mạnh là lớp thứ nhất; hãy thêm lớp thứ hai là xác thực hai bước nếu tài khoản có hỗ trợ. Như vậy, dù cụm từ có bị lộ vì một lý do nào đó, kẻ xấu vẫn thiếu mã xác nhận thứ hai. Ngoài ra:

  • Đổi cụm từ ngay khi nghi ngờ bị lộ, hoặc khi thấy đăng nhập lạ.
  • Không gửi mật khẩu qua tin nhắn hay email cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng hỗ trợ.
  • Chỉ nhập ở trang bạn mở từ dấu trang đã lưu, tránh bấm đường dẫn lạ.
  • Tránh gõ mật khẩu khi đang dùng máy lạ hoặc Wi‑Fi công cộng.

Một sai lầm hay gặp nữa là "đổi định kỳ" bằng cách chỉ thay một ký tự cuối cùng, ví dụ từ số 1 lên số 2. Cách đó gần như không tăng độ an toàn. Nếu đổi, hãy đổi hẳn sang cụm mới.

Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Bảo vệ tài khoản chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại là bảo vệ chính mình khỏi việc dùng giải trí quá đà. Hitclub dành cho người từ đủ 18 tuổi trở lên, và bạn cần tuân thủ quy định pháp luật nơi mình sinh sống. Hãy coi đây là hình thức giải trí, đặt trước giới hạn thời gian và ngân sách rồi giữ đúng, đừng để cảm xúc quyết định. Nếu cảm thấy mình đang khó dừng, hãy nghỉ một thời gian và tâm sự với người thân hoặc tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn. Mọi quyết định tham gia và mọi hậu quả đều do chính bạn chịu trách nhiệm, nên hãy luôn chủ động và tỉnh táo.

Tham khảo thông tin tại hitclubb.ac.

Comments0

It’s quiet in here. Fancy breaking the ice?

Add your voice

A moderator says hello to each comment before it goes up. Gentle words only, please.