Ở bài đầu tiên, ta đã nói về chuyện nhìn số nhà trước khi bấm chuông. Bài này đi sâu hơn một bậc: học cách đọc từng ký tự của tên miền để nhận ra trang giả mạo Sunwin, ngay cả khi nó trông giống thật đến mức khó phân biệt bằng mắt thường.

Ảnh: Shazaf Zafar / Unsplash
Vì sao phải đọc từng ký tự?
Hỏi: Trang giả nhìn y như thật, em phân biệt bằng gì ạ?
Đáp: Giao diện thì kẻ xấu sao chép rất dễ, chỉ cần vài phút. Nhưng có một thứ họ không thể sao chép: địa chỉ thật của chủ sở hữu. Tên miền là duy nhất, nên đó là chỗ đáng tin nhất để đối chiếu. Thay vì tin vào màu sắc hay hình ảnh, hãy tin vào cái "số nhà" nằm ở thanh địa chỉ.
Người vội thường chỉ liếc qua đầu của địa chỉ và thấy tên quen là yên tâm. Kẻ giả mạo tính đúng điều đó, nên họ nhét tên quen vào chỗ dễ thấy rồi giấu phần quyết định ở chỗ khó thấy hơn.
Kỹ thuật đọc tên miền từ phải sang trái
Hỏi: "Đọc từ phải sang trái" nghĩa là sao?
Đáp: Một địa chỉ web gồm nhiều lớp ngăn cách bằng dấu chấm. Phần quyết định ai là chủ thật nằm ở lớp ngay trước phần đuôi cuối cùng, tính từ bên phải. Những gì nằm bên trái của nó chỉ là "phòng ban" do chủ tên miền tự đặt, ai cũng đặt được.
Cách làm theo từng bước: bắt đầu từ bên phải, bỏ qua phần đường dẫn sau dấu gạch chéo đầu tiên; xác định phần đuôi (ví dụ ".com", ".vn"); lấy lớp liền kề bên trái dấu chấm trước đuôi đó, đây chính là tên "số nhà" thật; rồi mới nhìn những lớp còn lại.
Ví dụ minh họa để dễ hình dung: nếu một địa chỉ có dạng "tên-thương-hiệu.một-cái-tên-lạ.đuôi", thì chủ thật là "một-cái-tên-lạ", chứ không phải "tên-thương-hiệu" ở đầu. Kẻ xấu cố tình đặt tên thương hiệu ở bên trái để mắt bạn dừng lại ở đó. Đọc ngược từ phải sang, bạn sẽ thấy ngay chỗ sai.
Những ký tự bị đánh tráo
Hỏi: Còn kiểu giả bằng cách thay chữ thì sao ạ?
Đáp: Đây là chiêu rất hay gặp, và bạn nên biết vài dạng chính.
- Đổi chữ giống nhau về hình: chữ "l" viết thường thay bằng số "1" hoặc chữ "I" hoa, chữ "o" thay bằng số "0".
- Ghép hai chữ thành một chữ trông giống: hai chữ "r" và "n" đứng cạnh nhau nhìn gần giống chữ "m".
- Thêm hoặc bớt một chữ cái, hoặc đảo hai chữ cạnh nhau, để người đọc vội không để ý.
- Thêm dấu gạch nối hoặc từ phụ, chẳng hạn gắn thêm chữ nghe có vẻ chính thức vào sau tên.
- Dùng ký tự từ bảng chữ cái khác nhưng nhìn như chữ quen, như một số chữ trông giống chữ Latinh. Trình duyệt đôi khi hiển thị kiểu này khác đi, và đó là dấu hiệu cần cẩn trọng.
- Đổi phần đuôi, giữ nguyên tên nhưng đổi sang một đuôi ít gặp.
Cách tự bảo vệ: đọc chậm từng chữ, có thể đưa con trỏ vào thanh địa chỉ rồi đọc lại bằng cách gõ ra giấy; nếu thấy phải nheo mắt để so sánh, đó đã là một tín hiệu đáng ngờ.
HTTPS và ổ khóa không đảm bảo đúng chủ
Hỏi: Em thấy có ổ khóa xanh, vậy là an toàn đúng không ạ?
Đáp: Đây là hiểu lầm đáng chú ý nhất. Ổ khóa và "https" chỉ cho biết kết nối giữa bạn và trang đó được mã hóa, tức là người ngoài khó nghe lén. Nó không nói trang đó có phải của Sunwin hay không. Một trang giả hoàn toàn có thể có chứng chỉ hợp lệ, vì ai sở hữu một tên miền cũng xin được.
Hãy hình dung ổ khóa như việc cánh cửa nhà bên kia có khóa chắc chắn, nhưng nhà bên kia vẫn có thể không phải nhà bạn cần đến. Vì vậy ổ khóa chỉ là một điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Việc quyết định vẫn là đọc đúng tên miền.
Lưu dấu trang đã xác minh
Hỏi: Vậy cuối cùng em làm gì để khỏi phải soi mỗi lần ạ?
Đáp: Hãy xác minh một lần thật kỹ, rồi lưu lại. Quy trình gợi ý như sau. Mở trang từ nguồn bạn đã kiểm chứng kỹ, đọc tên miền từ phải sang trái theo cách trên, chắc chắn không có ký tự lạ. Sau đó lưu vào mục dấu trang và đặt một tên dễ nhận, rồi từ nay chỉ vào qua dấu trang ấy. Hạn chế bấm vào kết quả tìm kiếm hay quảng cáo, và đừng bấm đường dẫn do tin nhắn lạ gửi tới.
Nên kiểm tra lại dấu trang vài tháng một lần, và nếu có ai đó nhắn cho bạn một địa chỉ "mới" của Sunwin, hãy đối chiếu với dấu trang đã lưu trước khi tin.
Checklist nhanh trước khi nhập thông tin
Hỏi: Em muốn một danh sách gọn để dán lên bàn làm việc được không?
Đáp: Được ạ. Đọc tên miền từ phải sang trái. Dò từng ký tự xem có số thay chữ, chữ ghép hay dấu gạch lạ. Đừng coi ổ khóa là bằng chứng. Vào bằng dấu trang đã lưu. Nếu có gì lấn cấn, đóng tab và mở lại bằng dấu trang. Chỉ cần làm đủ năm việc này, phần lớn trang giả mạo sẽ không còn cơ hội.
Cuối cùng, xin nhắc nhẹ: Sunwin và các dịch vụ giải trí tương tự chỉ dành cho người từ đủ 18 tuổi. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn sinh sống, đặt giới hạn thời gian và ngân sách rõ ràng, coi đây là giải trí chứ không phải cách kiếm tiền, và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đọc chậm thêm vài giây, bạn đã tự tặng mình rất nhiều sự yên tâm.
Tham khảo thông tin tại customplays.in.net.
Comments0
It’s quiet in here. Fancy breaking the ice?