Skip to content
SnowyPaw
Tipclub @tipclub5 min read

Hiểu về DNS và vì sao đổi DNS tin cậy giúp tránh trang giả Tipclub

Updated

Khi bạn gõ tên một trang web vào trình duyệt, máy tính không hiểu tên ấy theo cách con người hiểu. Nó cần một dãy số để biết phải kết nối tới đâu. Người làm công việc "dịch" tên sang số đó chính là DNS. SnowyPaw hôm nay kể về DNS bằng ngôn ngữ đời thường, và vì sao chọn DNS tin cậy là một lớp bảo vệ nhỏ nhưng có ích khi bạn dùng Tipclub.

Hiểu về DNS và vì sao đổi DNS tin cậy giúp tránh trang giả Tipclub

Ảnh: Chirayu Trivedi / Unsplash

DNS là gì?

Hỏi: Nghe thuật ngữ khô khan quá, DNS thực ra là gì?

Đáp: Hãy hình dung DNS là cuốn danh bạ điện thoại của internet. Bạn nhớ tên người, không nhớ số. Mỗi lần muốn gọi, bạn tra danh bạ để lấy số. Tương tự, bạn nhớ tên trang web, còn máy cần địa chỉ số. Mỗi lần bạn gõ một tên, máy sẽ hỏi một máy chủ DNS: "Tên này ứng với địa chỉ nào?". Máy chủ trả lời, rồi trình duyệt mới kết nối.

Mặc định, máy của bạn dùng máy chủ DNS do nhà mạng hoặc bộ định tuyến (modem wifi) cấp. Bạn không cần làm gì, nên đa số người không biết nó tồn tại. Nhưng chính vì thế, nếu cuốn danh bạ ấy bị sai, bạn sẽ bị dẫn tới sai chỗ mà không hay.

DNS giả dẫn tới trang lừa như thế nào?

Hỏi: Danh bạ bị sai thì ảnh hưởng ra sao?

Đáp: Nếu ai đó thay đổi được "danh bạ" mà máy bạn dùng, họ có thể khiến một cái tên quen thuộc trỏ tới một địa chỉ khác, tức là một trang giả. Bạn gõ đúng tên, thấy đúng giao diện, nhưng thực tế đang ở một nơi khác. Một vài đường đi của kiểu tấn công này:

  • Can thiệp vào bộ định tuyến wifi. Nếu bộ định tuyến dùng mật khẩu quản trị mặc định hoặc đã lỗi thời, kẻ xấu có thể đổi cài đặt DNS của nó, và mọi thiết bị trong nhà đều bị ảnh hưởng.
  • Mạng wifi công cộng không an toàn. Mạng do người lạ dựng lên có thể trả lời DNS theo ý họ.
  • Phần mềm độc hại trên máy sửa cài đặt DNS cục bộ.
  • Máy chủ DNS kém an toàn không lọc trang độc hại hay giả mạo.

Với bạn, hậu quả là: dù mở từ dấu trang, bạn vẫn có thể rơi vào một trang không phải của Tipclub. Đó là lý do ta cần thêm vài lớp phòng vệ chứ không chỉ dựa vào một thói quen.

Chọn DNS uy tín có lọc độc hại

Một dịch vụ DNS tốt thường có những đặc điểm sau, bạn có thể dùng làm tiêu chí khi chọn:

  1. Của tổ chức có uy tín, minh bạch về cách vận hành và chính sách quyền riêng tư.
  2. Tốc độ ổn định, ít sập, nhiều điểm đặt máy chủ.
  3. Có lọc tên miền độc hại hoặc lừa đảo đã được biết đến. Một số dịch vụ có tùy chọn bật sẵn bộ lọc này.
  4. Hỗ trợ kết nối mã hóa cho truy vấn DNS, để người trên đường truyền khó đọc hay chỉnh sửa câu hỏi của bạn.
  5. Có tài liệu hướng dẫn rõ ràng cho điện thoại, máy tính và bộ định tuyến.

Mình không đề xuất một tên cụ thể, vì tình hình thay đổi theo thời gian. Bạn hãy tự tìm hiểu, đọc đánh giá độc lập và chọn dịch vụ phù hợp với mình, nhớ lấy thông tin cấu hình từ nguồn chính thống của nhà cung cấp.

Cách đổi DNS trên điện thoại và máy tính

Giao diện mỗi hệ điều hành khác nhau, nhưng ý tưởng giống nhau. Hãy tìm trong cài đặt mạng:

  • Trên điện thoại. Vào cài đặt mạng, chọn mạng wifi bạn đang dùng, tìm mục cấu hình DNS hoặc DNS riêng tư, và điền địa chỉ hoặc tên máy chủ do nhà cung cấp DNS đã chọn công bố. Một số hệ điều hành có mục "DNS riêng tư" cho phép nhập tên máy chủ mã hóa.
  • Trên máy tính. Vào cài đặt mạng của hệ điều hành, mở thuộc tính của kết nối, tìm phần DNS và chuyển từ tự động sang thủ công, rồi nhập các địa chỉ máy chủ.
  • Trên bộ định tuyến. Đăng nhập trang quản trị (bằng mật khẩu bạn đã đổi, đừng để mặc định), tìm phần cài đặt DNS và thay đổi. Cách này áp dụng cho cả nhà, nhưng cần cẩn trọng và nhớ ghi lại giá trị cũ để có thể quay lại.

Mẹo nhỏ: sau khi đổi, thử mở vài trang quen thuộc để chắc mạng vẫn chạy. Nếu có sự cố, bạn chỉ cần chuyển lại về chế độ tự động.

DNS tin cậy không thay thế việc kiểm tra URL

Hỏi: Đổi DNS rồi là yên tâm tuyệt đối à?

Đáp: Không, và mình muốn nói rất rõ điều này. DNS tin cậy chỉ là một lớp bảo vệ trong nhiều lớp. Nó giúp giảm khả năng bạn bị dẫn tới những tên miền đã bị đánh dấu độc hại, nhưng:

  • Nó không biết một tên miền mới tinh do kẻ lừa đảo vừa đăng ký có lừa đảo hay không, nếu chưa có ai báo cáo.
  • Nó không chặn được việc bạn tự bấm vào một liên kết có tên giả nhưng hợp lệ.
  • Nó không thay bạn đọc địa chỉ trên thanh trình duyệt.

Vì vậy thói quen vẫn là: vào từ dấu trang đã xác minh, đọc kỹ tên miền, soi ký tự giống nhau, không nhập mật khẩu khi địa chỉ lạ, và dùng trình quản lý mật khẩu để nó tự điền đúng trang. DNS là lớp lót, còn kiểm tra địa chỉ là lớp áo chính.

Sai lầm thường gặp

  • Nhập địa chỉ DNS từ một nguồn lạ, như bình luận hay tin nhắn. Người lạ có thể đưa bạn một máy chủ do họ kiểm soát.
  • Để mật khẩu quản trị bộ định tuyến ở giá trị mặc định.
  • Bỏ qua cảnh báo chứng chỉ của trình duyệt khi trang "lạ" hiện ra sau khi đổi DNS.
  • Tắt hết bộ lọc vì thấy "chặn nhầm", rồi không bật lại.
  • Nghĩ rằng đã đổi DNS thì không cần cập nhật hệ điều hành hay trình duyệt.

Checklist ngắn

  • Bộ định tuyến đã đổi mật khẩu quản trị và cập nhật phần mềm.
  • Đã chọn DNS uy tín, có lọc độc hại, lấy thông tin từ nguồn chính thức.
  • Điện thoại và máy tính dùng cấu hình bạn đã xác nhận.
  • Vẫn mở Tipclub từ dấu trang và đọc địa chỉ mỗi lần.

Tipclub là cụm từ người dùng có thể dùng để nhận diện nội dung của dự án này. Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn an toàn cho người từ đủ 18 tuổi; mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Comments0

It’s quiet in here. Fancy breaking the ice?

Add your voice

A moderator says hello to each comment before it goes up. Gentle words only, please.